Workshops voor huisartsenopleiders: meer bewustwording voor gewichtsdiscriminatie in de zorg

Op 16 september nam Stichting Dikke Vinger voor de tweede keer deel aan de Opleiderstweedaagse van het Leids Universitair Medisch Centrum. Tijdens twee workshops gingen we met huisartsenopleiders in gesprek over gewichtsstigma, gewichtsdiscriminatie en gewichtsinclusieve zorg.

Huisartsen als publiek

In de opleiding geneeskunde moeten studenten op een bepaald moment meedraaien in een huisartsenpraktijk. Daar worden ze begeleid door huisartsen die al enkele jaren aan het werk zijn, de zogenaamde opleiders. Die opleiders moeten zelf ook trainingen volgen en voor hen mochten wij een workshop geven over gewichtsinclusieve zorg.

Ons publiek bestond dus uit huisartsen. Dat is voor ons heel waardevol, want zij zijn meestal het eerste aanspreekpunt van hun dikke patiënten. Door training te geven aan hen, kunnen we rechtstreeks een impact hebben op de zorg voor dikke mensen.

Open gesprekken

We begonnen de workshop met een korte uitleg over gewichtsstigma en -discriminatie. Daarna deden de deelnemers in verschillende groepjes een rollenspel, waarbij ook iemand de plaats innam van een dikke patiënt. Op het einde bespraken we alle ervaringen en bedenkingen in de hele groep.

Een belangrijke boodschap die wij meegegeven hebben, is dat gezondheid niet hetzelfde is als gewicht. De huisartsen stonden o.a. stil bij de vraag hoe ze een dunne patiënt met dezelfde klachten zouden behandelen. Daarbij werd duidelijk dat het belangrijk is om aandacht te houden voor de oorspronkelijke zorgvraag en gewicht enkel ter sprake te brengen wanneer dat relevant is.

Daarnaast hadden we ook aandacht voor praktische punten. Bijvoorbeeld hoe huisartsen open vragen kunnen stellen, hoe ze hun praktijk toegankelijker kunnen inrichten en dat er geschikt materiaal aanwezig moet zijn. Ook werd er gesproken over onvoldoende onderzoek naar medicatie bij dikke mensen.

De gesprekken die daarop volgden, verliepen over het algemeen goed. De eerste groep was erg geïnteresseerd in het thema en ging er enthousiast mee aan de slag. Bij de tweede groep ontstond er meer discussie. Dat maakte het gesprek soms wat uitdagender, maar het bood ook kansen om aannames en stereotiepe overtuigingen bespreekbaar te maken.

Bewustwording

Deelnemers gaven achteraf aan dat ze zich bewuster waren geworden van hun eigen impliciete vooroordelen en van de discriminatie die dikke mensen in de zorg ervaren. Uit de reacties bleek ook dat onze workshops verschillende inzichten opgeleverd hadden:

  • Het is belangrijk om open vragen te stellen en bewust om te gaan met eigen aannames
  • Er is een verschil tussen gewicht en gezondheid
  • De focus moet niet uitsluitend liggen op gewicht
  • Het is belangrijk om discriminatie in de zorg te herkennen en inclusief te werken
  • Gewicht moet op een respectvolle manier besproken worden wanneer dat relevant is

Er kwamen ook kritische vragen en reacties naar voren. Zo vroeg een deelnemer of het kan helpen om discriminatie tegen te gaan als een hoog gewicht benoemd wordt als een ziekte. Een andere persoon gaf aan moeite te hebben met de workshop, omdat het onderwerp anders was dan verwacht. 

Daardoor zien we dat gewichtsinclusieve zorg een uitdagend onderwerp is, waarbij bestaande overtuigingen en verwachtingen van zorgverleners een rol spelen.

Uitdagingen

Tijdens de workshops merkten we dat gesprekken al snel verschuiven naar de vraag of dik zijn gezond is. Daarbij worden vergelijkingen gemaakt met bijvoorbeeld roken, waardoor de discussie soms in een cirkel blijft draaien. 

Voor ons is die discussie niet zo relevant. De focus is gewichtsstigma en -discriminatie, en de vraag hoe zorgverleners daar in hun dagelijkse praktijk mee kunnen omgaan.

Het blijft een uitdaging om het gesprek terug te brengen naar die kern, zeker wanneer we met medische professionals spreken die vanuit hun opleiding gewend zijn gewicht vooral vanuit een medisch perspectief te benaderen. Juist daarom is het belangrijk om voldoende tijd te nemen voor deze gesprekken en ruimte te bieden aan verdieping.

Kansen

De manier waarop we onze workshop geven, is een sterk punt. Door deelnemers in kleine groepen met elkaar in gesprek te laten gaan en zich te verplaatsen in iemand met een dik lichaam, worden zij uitgedaagd om vanuit een ander perspectief naar hun eigen handelen te kijken.

Daarnaast zien we ook zeker nog kansen om deze werkvorm nog sterker te maken:

  • Meer tijd: het onderwerp vraagt om meer ruimte voor interactie, discussie en verdieping.
  • Meer theorie: aanvullende achtergrondinformatie kan helpen om het gesprek inhoudelijk te verdiepen.
  • Sterkere casus: een goed uitgewerkte casus kan deelnemers helpen zich beter in te leven in de ervaringen van dikke patiënten.
  • Meer begeleiding: een begeleider van Dikke Vinger kan per groep de gesprekken en oefeningen ondersteunen.

Tot slot

We kijken met een goed gevoel terug op onze deelname. We hebben belangrijke onderwerpen op de agenda gezet. De reacties laten zien dat er bewustwording ontstaat, maar ook dat er nog veel te bespreken en te leren valt.

Onze deelname aan deze tweedaagse was daarmee waardevol. We blijven ons inzetten voor zorg waarin dikke mensen serieus worden genomen, waarin de zorgvraag centraal staat en waarin stigma en discriminatie geen plaats hebben.

Dank aan iedereen die heeft bijgedragen aan deze workshops en die zich mee inzet voor gewichtsinclusieve zorg!